อนาคตอุตสาหกรรมรถยนต์ไทย: ญี่ปุ่นจะปรับตัวอย่างไรเมื่อจีนเปลี่ยนเกม EV

อุตสาหกรรมยานยนต์ไทยกำลังยืนอยู่บนทางแยกสำคัญ จากการเป็นฐานการผลิตหลักของรถยนต์สันดาปภายในมายาวนาน ด้วยการลงทุนมหาศาลจากค่ายญี่ปุ่น สู่ยุคใหม่ที่รถยนต์ไฟฟ้า (EV) เข้ามาเขย่าสมดุลตลาดอย่างรวดเร็ว โดยมีผู้เล่นหน้าใหม่อย่างจีนเป็นผู้ขับเคลื่อนหลัก วันนี้ เราจะมาเจาะลึกว่าญี่ปุ่น ซึ่งเป็นพันธมิตรที่สำคัญของไทยมายาวนาน กำลังมองอนาคตของอุตสาหกรรมนี้อย่างไร ในวันที่จีนกำลังเปลี่ยนเกมไปอย่างสิ้นเชิง

จากฐานที่มั่นสู่จุดเปลี่ยนสำคัญ

ตลอดหลายทศวรรษที่ผ่านมา ประเทศไทยได้สถาปนาตนเองเป็นศูนย์กลางการผลิตรถยนต์ที่สำคัญที่สุดแห่งหนึ่งในอาเซียน โดยเฉพาะรถกระบะและรถยนต์สันดาปจากแบรนด์ญี่ปุ่น การลงทุนของบริษัทญี่ปุ่นได้สร้างเครือข่ายผู้ผลิตชิ้นส่วนที่แข็งแกร่ง และหล่อเลี้ยงระบบเศรษฐกิจไทยด้วยการสร้างงานและองค์ความรู้มากมาย แต่ทว่าวันนี้ ฐานอุตสาหกรรมที่เคยแข็งแกร่งกำลังเผชิญกับความท้าทายหลายด้านพร้อมกัน ไม่ว่าจะเป็นตลาดในประเทศที่ชะลอตัว แรงกดดันจากการส่งออกที่ลดลง และที่สำคัญที่สุดคือการเปลี่ยนผ่านสู่เทคโนโลยียานยนต์ไฟฟ้า

จีนคือผู้เขย่าบัลลังก์ EV ในไทย

การเข้ามาของรถยนต์ไฟฟ้าจากประเทศจีนได้เปลี่ยนภูมิทัศน์ของตลาดรถยนต์ไทยอย่างรวดเร็ว ข้อมูลจากสำนักข่าว Reuters ระบุว่า แบรนด์จีนมีส่วนแบ่งทางการตลาด EV ในไทยสูงกว่า 70% โดยรัฐบาลไทยเองก็ให้การสนับสนุนอย่างเต็มที่ด้วยมาตรการจูงใจที่ดึงดูดการลงทุนจากผู้ผลิตจีนไปแล้วกว่า 4 พันล้านดอลลาร์สหรัฐฯ เช่น BYD และ Great Wall Motor สิ่งนี้สะท้อนให้เห็นถึงพลังขับเคลื่อนที่มหาศาลของจีนในตลาด EV ของไทย

ตัวเลขที่สะท้อนความท้าทาย

สถานการณ์ไม่ได้ง่ายเพียงแค่ "EV กำลังมา" สภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทยคาดการณ์ว่าในปี 2025 แม้ยอดขายรถยนต์ในประเทศจะเพิ่มขึ้น 8.47% (เป็น 621,166 คัน) จากแรงหนุนของ EV แต่ภาพรวมการผลิตรถยนต์ทั้งปียังคงลดลง 0.9% (เหลือ 1.455 ล้านคัน) หลังจากที่ปี 2024 ลดลงถึง 20% แตะระดับต่ำสุดในรอบ 4 ปี ยิ่งไปกว่านั้น การส่งออกรถยนต์ในปี 2025 ยังคาดว่าจะลดลง 8.19% (เหลือ 935,750 คัน) ตัวเลขเหล่านี้ชี้ให้เห็นว่า แม้ไทยจะยังเป็นฐานการผลิตและส่งออกที่สำคัญ แต่ก็ไม่ได้แข็งแรงเหมือนเดิมอีกต่อไป

• ยอดขายรถยนต์ในประเทศ (2025): เพิ่มขึ้น 8.47% (621,166 คัน) - แรงหนุนจาก EV
• การผลิตรถยนต์รวม (2025): ลดลง 0.9% (1.455 ล้านคัน) - หลังปี 2024 ลดลง 20%
• การส่งออกรถยนต์ (2025): ลดลง 8.19% (935,750 คัน)

นโยบายไทยปรับตัวรับมือ Over-supply

ด้วยความต้องการในประเทศที่ไม่ได้เติบโตเร็วเท่ากำลังการผลิตที่เพิ่มขึ้น รัฐบาลไทยจึงต้องปรับเงื่อนไขนโยบาย EV ในปี 2025 โดยเปิดให้รถ EV ที่ผลิตในไทยเพื่อส่งออกสามารถนับรวมเข้าเป้าหมายการผลิตภายใต้มาตรการสนับสนุนได้ นอกจากนี้ ในเดือนพฤศจิกายน 2025 ยังมีการปรับกติกาเพิ่มเติม โดยให้รถ EV ที่ผลิตเพื่อส่งออก 1 คัน สามารถนับเป็น 1.5 คันตามเงื่อนไขการผลิตในประเทศของผู้ผลิต EV การปรับนโยบายเหล่านี้สะท้อนว่ารัฐบาลไทยตระหนักถึงความเสี่ยงจากภาวะ Over-supply และความจำเป็นในการระบายกำลังผลิตสู่ตลาดส่งออก

ญี่ปุ่นจะวางตำแหน่งตัวเองอย่างไร?

ในท่ามกลางการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่นี้ ญี่ปุ่นในฐานะผู้ลงทุนรายใหญ่และผู้บุกเบิกอุตสาหกรรมยานยนต์ไทยมายาวนาน ย่อมต้องประเมินสถานการณ์อย่างรอบคอบ แม้เอกอัครราชทูตญี่ปุ่นประจำประเทศไทย มาซาโตะ โอตากะ จะยังไม่ให้ข้อมูลเชิงลึกในส่วนที่ตัดมา แต่โดยนัยแล้ว ญี่ปุ่นน่าจะต้องพิจารณาถึงกลยุทธ์ในการปรับตัวเพื่อรักษาบทบาทของตนในฐานะพันธมิตรหลักของไทย

สิ่งที่ญี่ปุ่นอาจต้องให้ความสำคัญคือ:

• การเร่งปรับฐานการผลิต: จากรถยนต์สันดาปไปสู่ EV และเทคโนโลยีแห่งอนาคต เพื่อตอบสนองตลาดโลกและตลาดไทย
• การสร้างความร่วมมือ: ไม่ว่าจะกับผู้ผลิต EV รายใหม่ หรือการเสริมสร้างความแข็งแกร่งในห่วงโซ่อุปทานเดิม
• การใช้จุดแข็งเดิม: เช่น คุณภาพการผลิตที่เหนือกว่า เครือข่ายผู้ผลิตชิ้นส่วนที่กว้างขวาง และความเชี่ยวชาญด้านวิศวกรรม
• การพัฒนานวัตกรรม: โดยเฉพาะในเทคโนโลยีแบตเตอรี่ ระบบขับเคลื่อนไฟฟ้า หรือแม้แต่ไฮโดรเจน

อนาคตของอุตสาหกรรมรถยนต์ไทยจึงขึ้นอยู่กับการปรับตัวที่ชาญฉลาด ไม่เพียงแต่สำหรับไทยเอง แต่ยังรวมถึงพันธมิตรสำคัญอย่างญี่ปุ่น ที่จะต้องร่วมกันหาทางออกเพื่อคงสถานะความเป็นศูนย์กลางยานยนต์ในภูมิภาคนี้ต่อไป